محمود الكازروني ( قطب الدين محمود الشيرازي )
مقدمه 10
شرح حكمة الاشراق
والدّين على ساوى تقديم داشتم وبه همين مناسبت اين كتاب را نزهة الحكماء وروضة الاطبّاء ، ناميدم كه موسوم به التّحفة السّعديّة است تا با اين اسم ، تيمّن وبا اين رسم تفأل جسته باشم . » قطب الدّين بخشي از كوششهاى خود در زمينهء فلسفه اختصاص به گزارش وشرح حكمة الاشراق شيخ شهاب الدّين يحيى بن حبش بن أميرك سهروردى داد . سهروردى كه در سال 549 در سهرورد از توابع زنجان به دنيا آمد ودر سال 587 به دستور سلطان صلاح الدّين ايّوبى در حلب مقتول گرديد با آثار أصيل وابتكارى خود فضاى معنوي ايجاد كرده بود كه پس از أو دانشمندان توجّه به اهمّيّت انديشههاى أو پيدا كردند چنانكه يك قرن پس از أو شمس الدّين محمّد شهرزورى همّت بر شرح حكمة الاشراق شيخ مقتول گماشت وپس از أو قطب الدّين شرح خود را بر آن كتاب به أهل دانش عرضه داشت . شهرزورى در تاريخ حكيمان خود كه آن را نزهة الأرواح ناميده مقام ومرتبت سهروردى را به تفصيل بيان داشته واز أو به عنوان : وحيد روزگار وفريد اعصار وجامع ميان حكمت ذوقي وبحثي ياد مىكند ودر توجيه اين مطلب چنين مىگويد : « امّا حكمت ذوقي شاهد است به تفرّد أو در آن فن ، هر كه طريق خداجويى مسلوك داشته باشد ، وتوسن نفس خود را در رياض أفكار متواليه ومجاهدات متعاليه تربيت وتدبير مىكرده باشد ، در حالتي كه ترك كند از نفس خود مشاغل عالم ظلمانى را ، وطالب شود به همّت والا نهمت مشاهدهء عالم روحاني را ، پس چون درين حالت متمكّن ومستقر گردد ، وبه سرعت سير به مشاهدهء مجرّدات ، استار پندار را بشكافد ، تا آنكه ظفر يابد به شناخت نفس خود ، ونظر وتأمّل كند به عقل خود در پروردگار خود . بعد أزين اگر واقف شود بر سخنان أو ، در آن هنگام مىداند كه أو در مكاشفات ربّانى ومشاهدات روحاني آيتيست از آيات سبحانى ، بحريست كه به غور آن نرسيدهاند أهل روزگار بوقلمون ونشناختهاند غايت آنرا مگر راسخون .